Ang lakas ng ulan noon. Halos hindi ko na makita ang daan sa windshield ng itim kong sedan habang naiipit ako sa traffic sa kahabaan ng EDSA. Napakabigat ng dibdib ko, parang sinasabayan ng panahon ang nararamdaman ko. Tumingin ako sa labas, sa may bangketa, at doon… parang huminto ang mundo ko.

May isang babae. Nakaupo sa ilalim ng isang karton na basang-basa na. Ang payat niya, nanginginig ang buong katawan habang inaabot ang isang paper cup sa mga dumadaan. Kahit puno ng dumi ang mukha niya, kahit halos buto’t balat na siya… kilala ko ang mukhang ‘yon.

Si Isabel. Ang asawa ko.

Ang babaeng nang-iwan sa akin at sa dalawang taong gulang naming anak na si Joshua, tatlong taon na ang nakararaan. Walang paalam. Walang sulat. Basta na lang siyang naglaho.

Bakit siya namamalimos sa kalye? Anong nangyari sa loob ng tatlong taon?

Humigpit ang hawak ko sa manibela hanggang sa namuti ang mga kamao ko. Tatlong taon ng katahimikan. Tatlong taon kong itinaguyod si Joshua nang mag-isa habang pinalalago ang tech company ko para maging isang imperyo. Tatlong taon kong kinumbinsi ang sarili ko na mas mabuti ang buhay namin nang wala siya.

Nag-go signal na ang traffic light. Bumusina ang mga sasakyan sa likod ko. Pero hindi ako gumalaw.

Bigla kong nilagay sa park ang sasakyan at lumabas sa gitna ng ulan. Agad na bumigat ang suot kong amerikana dahil sa tubig. Tinawid ko ang kalsada, bawat hakbang ay parang may kadena sa bigat.

Nang makalapit ako, mas malala pa pala ang itsura niya. Ang damit niya, sobrang luwang sa katawan niyang halos hindi na kayang tumayo. Ang karton sa tabi niya ay may nakasulat: “Please help. God bless.”

Nanginginig ang mga kamay niya kaya tumutunog ang mga barya sa loob ng cup.

“Isabel,” tawag ko.

Napatingala siya. Nanlaki ang mga mata niya sa takot. Napaurong siya nang mabilis, dahilan para matumba ang cup at kumalat ang mga barya sa basang semento.

“Huwag,” bulong niya. Basag ang boses. “Huwag, parang awa mo na.”

Lumuhod ako sa harap niya. Walang pakialam kung marumihan ang suit ko.

“Ako ‘to,” sabi ko nang mahina. “Si Marco.”

Nakita ko ang pagkilala sa mga mata niya, pero napalitan ito ng mas masahol pa sa takot—kahihiyan.

“Sorry. I’m sorry. Aalis na ako. Aalis na—”

Sinubukan niyang tumayo pero bumigay ang mga tuhod niya. Nasalo ko siya bago pa siya bumagsak sa lupa. Ang gaan-gaan niya. Parang wala siyang laman.

“Kailan ka huling kumain?” tanong ko.

Hindi siya sumagot. Tulala lang siya. Napapikit siya nang hawakan ko ang balikat niya. Binuhat ko siya nang dahan-dahan papunta sa kotse. Hindi siya nanlaban, parang wala na siyang lakas, parang wala na ang diwa niya sa katawan niya.

Isinakay ko siya sa passenger seat at tinodo ang heater. Habang nagmamaneho ako pauwi sa Forbes Park, walang imik si Isabel. Ang daming tumatakbo sa isip ko. Galit ako, di ba? Iniwan niya kami. Pero nang makita ko siya ganito… durog, takot na takot, halos patay na… nawala lahat ng galit na inipon ko ng tatlong taon.

Pagpasok namin sa gate ng mansyon, nanlaki ang mga mata ni Isabel. Sampung kwarto, swimming pool, malawak na hardin—lahat ng ito, walang laman kundi ako, si Joshua, at ang mga katulong.

Pagdating namin sa pinto, huminto siya.

“Ang anak mo…” bulong niya. “Nasaan siya?”

“Nasa Lola niya ngayong gabi,” sagot ko. Nakita ko ang ginhawa sa mukha niya.

Dinala ko siya sa guest room sa first floor. “May malinis na tuwalya sa banyo. Kukuha ako ng damit at tatawag ako ng doktor.”

Napalingon siya agad. “Huwag. Please, huwag kang tatawag ng—”

“Kailangan mo ng atensyong medikal, Isabel. Hindi ako nagtatanong. Sinasabi ko sa’yo.”

Lumabas ako bago pa siya makapagreklamo. Tinawagan ko agad si Dr. Lim, ang private physician namin.

Dumating si Dr. Lim wala pang isang oras. Habang sinusuri niya si Isabel, pabalik-balik ako ng lakad sa hallway. Nang lumabas ang doktor, seryoso ang mukha niya.

“Severe malnutrition, Mr. Marco,” sabi niya. “Delikado ang pagkapayat niya, anemic, at may senyales ng matinding stress at exposure sa elements. Nilagyan ko na siya ng IV drip. Pero Mr. Marco, hindi lang pisikal ang sakit niya. May signs siya ng severe anxiety at PTSD. Magdahan-dahan ka sa kanya.”

Nang umalis ang doktor, kumatok ako at pumasok sa kwarto. Nakahiga si Isabel, may IV sa braso. Nakaligo na siya, at kahit payat at mukhang pagod, nakita ko ulit ang mukha ng babaeng minahal ko.

“Salamat,” sabi niya habang nakatingin sa pader. “Aalis din ako agad kapag kaya ko na.”

“Hindi ka aalis.”

Tumingin siya sa akin. Ang mga mata niya… pareho pa rin ng kulay, pero walang buhay.

“Hindi ako pwedeng manatili dito, Marco.”

“Bakit hindi?”

“Dahil hindi ko deserve ang kabaitan mo. Dahil sinira ko ang lahat.”

Hinila ko ang upuan palapit sa kama. “Tatlong taon kitang kinamuhian, Isabel. Tatlong taon kong tinatanong ang sarili ko kung anong ginawa kong mali. Tatlong taon kong pilit na pinapaliwanag kay Joshua kung bakit ayaw sa kanya ng nanay niya.”

Napapikit si Isabel sa sakit.

“Pero noong nakita kita sa kalsada kanina, na-realize ko… kung ano man ang nangyari, hindi ‘yon dahil mas pinili mong maging masaya sa iba nang wala kami.”

Tumulo ang luha sa mga mata niya.

“Kaya kailangan kong malaman,” sabi ko, seryoso. “Bakit ka umalis? At paano ka napunta sa kalsada?”

Ang tagal niyang tahimik. Akala ko hindi na siya sasagot.

“Akala ko pinoprotektahan ko kayo,” bulong niya. “Akala ko kapag nanatili ako, may papatay sa akin… at baka madamay kayo ni Joshua.”

Nanlamig ang buong katawan ko. “Anong sinasabi mo?”

Pumikit si Isabel. “Huwag muna ngayon. Hindi ko pa kaya.”

Gusto ko sanang pilitin siya, pero naalaala ko ang sinabi ng doktor. Be gentle.

“Magpahinga ka na. Mag-usap tayo kapag handa ka na.”

Paalis na sana ako nang magsalita ulit siya.

“Okay lang ba siya? Si Joshua? Masaya ba siya?”

Lumingon ako. “Mabait siyang bata. Matalino. Nakakatawa. Minsan tinatanong ka niya.”

Tinakpan ni Isabel ang mukha niya ng mga kamay at humagulgol nang tahimik. Iniwan ko siya para makaiyak siya nang mag-isa.

Umakyat ako sa kwarto ko, pero hindi ako makatulog. May nagtangkang pumatay sa kanya? ‘Yun ang sabi niya. May nanakot sa kanya nang sobra kaya mas pinili niyang tumira sa kalsada ng tatlong taon kaysa bumalik?

Kinuha ko ang cellphone ko at nag-scroll sa contacts hanggang sa makita ko ang pangalan ni Rick, isang private investigator.

Nag-text ako: “Need to meet. Urgent. Money is no object.”

Kinabukasan, nagkita kami ni Rick. Sinabi ko lahat. Ang pagkawala, ang banta.

“Kailangan ko ng access sa bahay mo,” sabi ni Rick. “Security footage noong panahong ‘yon kung meron pa, phone logs, kahit sino na nakausap ng asawa mo bago siya nawala.”

“Ibigay mo sa akin ang isang linggo,” dagdag ni Rick. “Kapag pinilit natin siya ngayon, baka tumakbo ulit siya.”

Isang linggo.

Kinabukasan, umuwi si Joshua. Pagpasok niya ng pinto, punong-puno siya ng enerhiya.

“Daddy! Can we go to the park?”

Natigilan si Joshua nang makita niya si Isabel na nakatayo sa hallway.

“Joshua,” sabi ko nang maingat. “Si Isabel ‘to. Bisita natin siya. Kaibigan siya ni Daddy na kailangan ng tulong.”

Tumingin si Joshua kay Isabel. “Why do you need help po?”

Bumuka ang bibig ni Isabel pero walang lumabas na boses.

“May sakit siya,” sabi ko. “Kaya aalagaan muna natin siya.”

“Okay!” sabi ni Joshua nang walang malisya. Tapos hinila niya ang kamay ko. “Tara na sa park, Daddy!”

Nakita ko ang pagkadurog sa mukha ni Isabel habang pinapanood kaming umalis.

Nang gabing iyon, matapos kong patulugin si Joshua, bumaba ako at nakita ko si Isabel sa sala. Umiiyak siya.

“Nakita ko siya sa bintana,” sabi niya. “Ang laki na niya.”

Umupo ako sa tapat niya. “Sabihin mo na sa akin ang totoo, Isabel. Lahat.”

Huminga siya nang malalim. “Tatlong taon na ang nakararaan, noong busy ka sa merger ng kumpanya mo… nagsimula akong makatanggap ng mga sulat. Anonymous. Sinasabi nila, ‘Layuan mo si Marco o mamamatay ka.’ Paulit-ulit.”

“Akala ko prank lang noong una. Pero nagsimula kong mapansin na may sumusunod sa akin. May sasakyang nakaparada sa labas. At isang gabi… nakita kong bukas ang bintana sa kwarto natin at may putik na bakas ng sapatos sa windowsill.”

“Diyos ko,” bulong ko.

“Takot na takot ako, Marco. Sinubukan kong sabihin sa’yo, pero lagi kang wala. Nasa New York ka noon. Tapos nangyari ‘yung aksidente.”

Napahawak ako sa braso ng upuan. “Yung hit and run?”

“Hindi aksidente ‘yon. Sinadya ‘yon. Muntik na akong mamatay noon, at kasama ko si Joshua sa tiyan ko bago ko siya ipinanganak… ay sorry, dalawang taon na pala siya noon. Basta, muntik na kaming madale.”

Tumingin siya sa akin nang diretso. “Inisip ko kung sino ang may galit sa akin. At naisip ko ang Mama mo. Alam kong ayaw niya sa akin.”

Nanikip ang dibdib ko. Oo, istrikta si Mommy, pero mamatay-tao?

“Wala akong ebidensya. Kaya naisip ko, kung aalis ako, titigil na sila. Magiging ligtas kayo ni Joshua.”

Katahimikan.

“Hahanapin ko kung sino ang gumawa nito,” sabi ko nang madiin. “At pagbabayaran nila.”

Kinabukasan, pumunta ako sa luma naming bahay na ibebenta ko na sana. Naghalungkat ako ng mga gamit. Sa likod ng lumang cabinet, may nakita akong hard drive. Security Cam Backup.

Dinala ko ito sa opisina at plinay. Ilang oras akong nanood ng grainy footage. Hanggang sa nakita ko. Isang kotse, nakaparada sa tapat ng bahay. Tapos, noong lumabas si Isabel para tumawid… humarurot ang kotse at binangga siya.

Zinoom ko ang video sa driver’s window. Malabo, pero may nakita ako. Isang babae. At nang magpalit siya ng gear, nakita ko ang kamay niya.

May peklat. Hugis crescent moon.

Kilala ko ang peklat na ‘yon.

Si Clarissa. Ang executive secretary ko ng limang taon. Ang taong pinagkakatiwalaan ko sa lahat ng bagay sa kumpanya. Ang taong laging nandiyan para aluin ako noong iniwan ako ni Isabel.

Si Clarissa ang nagtangkang pumatay sa asawa ko.

Agad kong tinawagan si Rick at ang mga pulis. Gumawa kami ng plano.

Naglagay kami ng mga hidden camera sa bahay. Sinabi ko kay Clarissa na bumalik na ang ex-wife ko at nakikitira sa amin.

“Talaga?” sabi ni Clarissa sa telepono. “Ang bait mo naman, Sir Marco. Dadalaw ako diyan, dadalhan ko kayo ng pagkain.”

Dumating si Clarissa na may dalang basket. Sopas, tinapay, at isang thermos ng tea.

“Special blend ‘to,” sabi ni Clarissa habang nagsasalin sa tatlong tasa. Inabot niya ang isa kay Isabel. “Para sa’yo, Ma’am. Pampakalma.”

Nakita ko ang pagngiti ni Clarissa. Alam kong may nilagay siya doon.

“Actually,” sabi ko sabay kuha ng tasa mula kay Isabel. “Akin na lang ‘to. Parang kailangan ko rin ng pampakalma.”

Inabot ko ang tasa ko kay Clarissa. “Ikaw ang uminom nito, Clarissa. At si Isabel ang iinom ng sa’yo.”

Nanigas ang ngiti ni Clarissa. “N-nakakahiya naman po, Sir.”

“Sige na. Inumin mo.”

Tinitigan ako ni Clarissa. Unti-unting nawala ang ngiti niya. Napalitan ito ng malamig na tingin.

“Alam ko na, Clarissa,” sabi ko. “Nakita ko ang footage. Alam kong ikaw ang nagmamaneho ng kotseng bumangga kay Isabel. At alam kong may lason ‘yang tsaa.”

Tumawa si Clarissa. Isang tawa na nakakabaliw pakinggan. “Lason? OA naman. Sleeping pills lang. Para lang magkasakit siya.”

“Bakit?” sigaw ko. “Bakit mo ginawa ‘to?”

“Dahil mahal kita!” sigaw niya pabalik. “Dahil perpekto tayo para sa isa’t isa! Sagabal lang siya! Wala siyang kwenta! Kung wala siya, mapapansin mo rin ako!”

Biglang pumasok ang mga pulis. Huli sa akto. Inaresto si Clarissa habang nagsisisigaw na ginawa niya ang lahat para sa amin.

Nang mawala na sila, napaupo si Isabel sa sofa. Umiiyak.

“Totoo pala,” bulong niya. “Totoo palang may gustong pumatay sa akin.”

Niyakap ko siya. “Ligtas ka na ngayon.”

Pero hindi natapos doon ang kwento. Mahaba ang naging proseso ng paghilom. Hindi agad naging okay ang lahat. Nanatili si Isabel sa guest house. Unti-unti kaming nag-adjust.

Isang gabi, habang kumukulog at kumikidlat, nakita ko si Isabel na tumatakbo palabas ng bahay papunta sa hardin. Umuulan nang malakas.

Sinundan ko siya. “Isabel! Bumalik ka sa loob!”

“Hindi ko kaya!” sigaw niya habang basang-basa sa ulan. “Sinisira ko ang buhay niyo! Iniwan ko ang anak ko! Anong klaseng ina ang gumagawa nun?”

Hinawakan ko siya sa balikat at hinarap sa akin. “Isang inang takot. Isang inang nagmahal at nagkamali. Pero nandito ka na ngayon. Yun ang mahalaga.”

“Pagod na pagod na ako, Marco.”

“Edi magpahinga ka. Nandito ako. Saluhin kita.”

Niyakap niya ako nang mahigpit sa gitna ng bagyo. Doon, sa ilalim ng ulan, naramdaman naming pareho na pwede kaming magsimula ulit.

Hindi naging madali. Nag-therapy kami. Natuto kaming maging magulang ulit kay Joshua. Natuto kaming maging magkaibigan ulit.

Anim na buwan ang lumipas. Nasa park kami ulit. Masaya si Joshua na naglalaro. Tumingin ako kay Isabel. May buhay na ulit ang mga mata niya.

“Hindi ko hinihiling na maging tayo ulit agad,” sabi ko sabay abot ng isang simpleng singsing. “Pero gusto kong suotin mo ‘to. Pangako na pipiliin kita sa araw-araw, gaano man kahirap.”

Napaluha si Isabel at ngumiti. “Pipiliin din kita, Marco. Araw-araw.”

Tatlong buwan matapos noon, nagpakasal kami ulit. Simple lang. Kasama si Joshua.

Sa huli, natutunan ko na ang pag-ibig ay hindi ‘yung walang lamat. Ang tunay na pag-ibig ay ang pagpili na buuin ulit ang mga basag na piraso, dahil alam mong mas matibay ito kapag naayos na.

Minsan, kailangan munang mawasak ang lahat bago mabuo ang tunay na magandang kwento.